Hatua ya kiutawala iliyochukuliwa tarehe 21 Agosti 2026 inawahusu maprofesa, wakufunzi wakuu, wasaidizi wa vyuo vikuu na watumishi wengine wanaodaiwa, kwa mujibu wa tume ya pamoja, kujiunga na AFC/M23, kuapa utii kwake au kukubali kutekeleza majukumu chini ya mamlaka yake.
Wizara ya Elimu ya Juu, Vyuo Vikuu, Utafiti wa Kisayansi na Ubunifu imeamuru kusitishwa mara moja kwa malipo ya mishahara ya watumishi 48, kufuatia hitimisho la tume ya pamoja iliyokuwa imepewa jukumu la kuchunguza hali yao ya kiutawala. Uamuzi huo, ulio katika barua ya tarehe 21 Agosti 2026 iliyotumwa kwa makatibu wakuu husika, umechukuliwa katika mazingira yanayokabiliwa na mvutano unaoendelea wa kiusalama na kisiasa katika mashariki mwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo.
Kwa mujibu wa waraka wa Wizara, watu hao, kulingana na hitimisho la tume hiyo, wanadaiwa kujiunga na harakati ya AFC/M23, kuapa utii kwake au kukubali kutekeleza majukumu chini ya mamlaka yake. Wizara inaeleza kwamba hatua hiyo inachukuliwa sambamba na mchakato wa kuwaondoa katika utumishi ulioanzishwa dhidi yao, hivyo kuweka wazi tofauti kati ya kusitishwa kwa malipo ya mishahara na utaratibu wa kiutawala unaoweza kupelekea kufukuzwa kwao kazini.
Waziri Sombo Ayanné Safi Mukuna Marie-Thérèse amezitaka idara zinazohusika kuchukua hatua zote muhimu ili kusitisha mara moja malipo ya mishahara ya watumishi hao. Mamlaka za kiutawala pia zimeagizwa kuwaondoa katika orodha za malipo ya mishahara na kutuma maagizo yanayohitajika kwa huduma zinazohusika na kukokotoa na kulipa mishahara. Aidha, ripoti kuhusu hatua zilizochukuliwa kutekeleza uamuzi huo inapaswa kuwasilishwa kwa Waziri haraka iwezekanavyo.
Kiambatisho cha barua hiyo kinaorodhesha watu 48 waliogawanywa katika makundi kadhaa. Kundi la kwanza lina maprofesa 28, miongoni mwao wakiwa Jaribu Mulivyayo, Gahamanyi Niyonzima, Balege Rugunduka Stanislas, Ndayazi Byemero Désiré, Kambale Nyondo Jean-Pierre, Kambale Mondo, Twizere Bakunda, Buta Balingene, Tcheta Bampa Albert, Kambale Mukwemulere, Somora Patrick na Balingamwabo Tulinabo Christian. Orodha hiyo pia inawataja wakufunzi wakuu 12, wasaidizi watatu pamoja na watu wengine watano wenye nyadhifa mbalimbali za kiutawala.
Wizara inahalalisha hatua hiyo kwa kuzingatia uzito wa tuhuma zinazowakabili na ulazima wa kuchukua hatua bila kusubiri kukamilika kwa mchakato wa kuwaondoa katika utumishi ulioanzishwa dhidi yao. Hata hivyo, waraka uliopitiwa haujaeleza kwa undani mazingira binafsi ya kila mmoja wa watumishi hao 48 wala ushahidi uliotumiwa dhidi yao. Vilevile, haujaainisha muda ambao kusitishwa kwa malipo ya mishahara kutadumu.
Kwa hatua hii, uamuzi huo unahusu kusitishwa kwa malipo ya mishahara, wakati mchakato wa kuwaondoa katika utumishi ukiwa ni utaratibu tofauti wa kiutawala ambao hatima yake haijaelezwa katika barua hiyo. Tofauti hii ni muhimu, kwa kuwa waraka huo hautoi maelezo zaidi kuhusu hatua binafsi zitakazochukuliwa dhidi ya kila mmoja wa watu waliotajwa.
Barua hiyo ilisainiwa mjini Kinshasa tarehe 21 Agosti 2026 na Waziri wa Elimu ya Juu, Vyuo Vikuu, Utafiti wa Kisayansi na Ubunifu, Prof. Dr Sombo Ayanné Safi Mukuna Marie-Thérèse. Hatua hiyo inaonyesha utayari wa mamlaka kuchukua hatua za kiutawala kutokana na hitimisho la tume ya pamoja, katika mazingira ambayo taasisi za umma zinaendelea kuwa makini kuhusu uhusiano unaodaiwa kuwepo kati ya watumishi wao na miundo inayohusishwa na AFC/M23.
Elie Mariboyi