Matamko ya hivi karibuni ya Rais wa Rwanda, Paul Kagame, pamoja na tamko rasmi la ubalozi wa Rwanda nchini Marekani, yameitikisa tafsiri ya mgogoro wa mashariki mwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Kwa mujibu wa uchambuzi wa Jean-Paul Soko, matamko haya yanahitimisha udanganyifu wa kisiasa uliokuwa umejengwa juu ya mchakato wa Doha na kulazimisha ufafanuzi mpya wa kistratejia wa mgogoro huu.  

Kauli za Rais Paul Kagame, zikithibitishwa na tamko la ubalozi wa Rwanda, zinabeba uzito wa kihistoria. Zinavunja simulizi lililodai kwamba AFC/M23 ni uasi wa ndani wa Kongo unaojitegemea.

Kama anavyosisitiza Jean-Paul Soko, AFC/M23 sasa imejitokeza waziwazi kama chombo cha kisiasa na kijeshi cha Rwanda kinachofanya kazi ndani ya ardhi ya Kongo. Mgogoro huu unabadilika sura: kutoka kuwa mzozo wa ndani, unakuwa suala la uhuru wa kitaifa na uhusiano kati ya mataifa.

Mchakato wa Doha, uliobuniwa kama mazungumzo kati ya serikali ya Kongo na kile kilichoitwa uasi wa ndani, umejengwa juu ya taswira ya kisiasa isiyo halisi. Matamko ya Rwanda yanavunja msingi huo na kufichua udhaifu wa mfumo ulioteuliwa.

Haiwezekani kutatua mgogoro wa kitaifa kwa mazungumzo ya ndani iwapo mmoja wa wahusika anategemea moja kwa moja nguvu ya nje. Kuendeleza mfumo huo ni sawa na kupunguza uvamizi wa kimataifa hadi kuwa mzozo wa kisiasa wa ndani.

Jean-Paul Soko anasisitiza: kuendelea na mazungumzo na AFC/M23 ni kuipunguzia Rwanda jukumu lake. Mhusika halisi wa kistratejia siyo tena kundi la waasi, bali ni dola linalolifadhili, kulihami na kulielekeza.

Kwa namna hiyo, mchakato wa Doha unageuka kuwa kifaa cha kuhamisha tatizo, na kwa njia isiyo ya moja kwa moja kulinda Kigali dhidi ya shinikizo la kidiplomasia la kimataifa. Njia hii inadhoofisha uwezo wa Kongo kulinda uhuru wake wa kitaifa.

Kuendelea kulitambua AFC/M23 kama mshirika wa kisiasa ni kutuma ujumbe hatari. Uasi unaoungwa mkono na nguvu ya kigeni unaweza kupata uhalali kupitia ghasia, na hivyo kudhoofisha kanuni ya uhuru wa kitaifa.

Kwa kuzingatia hali hii mpya, Jean-Paul Soko anatoa mwito wa kubadilisha mfumo wa kistratejia. Kongo inapaswa kulitambua rasmi mgogoro huu kama uvamizi wa nje na kulihamishia katika uwanja wa sheria za kimataifa na diplomasia ya kikanda.

Hatimaye, matamko ya Paul Kagame na ubalozi wa Rwanda yanahitimisha hadithi ya uasi uliodaiwa kuwa wa Kongo. Kwa mujibu wa Jean-Paul Soko, yanaufanya mchakato wa Doha kuwa batili kisiasa: huwezi kujadiliana na kundi la waasi linaloungwa mkono na dola ya kigeni kana kwamba ni upinzani wa ndani.

Idara ya uhariri