Katika ziara yake ya kikazi mkoani Nord-Kivu, Jean-Baptiste Ndeze Katurebe ameweka wazi dhamira ya kusafisha na kusawazisha usimamizi wa vichache na vijiji vya kimila. Lengo kuu: kukamilisha mafaili yaliyokwama, kusikiliza malalamiko ya wenyeji na kujenga hifadhidata ya kitaifa ya taasisi za kimila. Katika Beni, eneo linalosongwa na migogoro ya ardhi na utambulisho wa kijamii, suala hili pia linabeba uzito wa kiusalama.  

Ilikuwa chini ya ulinzi mkali ambapo, Ijumaa tarehe 17 Aprili 2026, ndege iliyombeba Naibu Waziri wa Masuala ya Mila ilitua katika uwanja wa ndege wa Mavivi. Kuja kwake kulikuwa kwa utulivu, lakini kisiasa kulibeba uzito mkubwa katika eneo ambapo masuala ya kimila yameunganishwa na vita vya waasi, uhamishaji wa watu na udhibiti wa rasilimali.

Akizungumza na vyombo vya habari vya ndani, alieleza: “Nipo Nord-Kivu kwa ajili ya kukamilisha na kusawazisha mafaili ya kimila, ambayo mara nyingi ndiyo chanzo cha migogoro ya kijamii.”

Beni ina vichache na sekta kadhaa ambako mipaka ya ardhi, urithi unaopingwa na mwingiliano wa mamlaka ya kiutawala na ya kimila vimekuwa chanzo cha migongano kwa miaka mingi. Migogoro hii, katika mazingira ya usalama dhaifu yanayochochewa na makundi ya ADF na waasi wengine, mara nyingi hubadilika kuwa vurugu za wazi.

Kwa mujibu wa Naibu Waziri, kusawazisha mafaili ni “kukata mizizi ya wale wanaotumia utata wa kiutawala kwa maslahi ya kisiasa au ya ardhi.” Hatua hii inahusisha kuchunguza amri za kutambua vichache, kutatua kesi za mamlaka zinazojirudia na kufafanua taasisi zinazongoja hadhi rasmi.

Ziara ya Beni ni sehemu ya mchakato mpana. Jean-Baptiste Ndeze Katurebe alibainisha kuwa ni sehemu ya msururu wa safari katika majimbo yote 26. Dhamira ya wizara ni kukusanya maoni ya machifu wa kimila, kulinganisha kumbukumbu na kuimarisha hifadhidata ya kitaifa ya masuala ya kimila.

Hifadhidata hiyo inatajwa na serikali kuwa chombo cha lazima kwa upangaji, kuzuia migogoro na mageuzi ya utawala wa maeneo. “Huwezi kusimamia kile usichokijua,” alisisitiza mmoja wa wasaidizi wake. Kwa sasa, hakuna jalada la kitaifa lililo thabiti na lililosasishwa linaloorodhesha taasisi zote za kimila zilizo rasmi, zenye mizozo au zinazongoja utambuzi.

Katika Beni, machifu waliokutana naye kwa faragha walieleza matarajio matatu: kukomesha kuingiliwa kisiasa katika urithi wa vichache, kulinda maeneo chini ya mamlaka yao na kufafanua mipaka dhidi ya hifadhi za mazingira na mashamba ya madini. Haya ni masuala nyeti yanayohusiana pia na wizara za Ulinzi, Madini na Mazingira.

Changamoto kubwa iliyosalia ni utekelezaji wa maamuzi. Katika maeneo mengi ya nchi, amri za wizara hupingwa mara tu zinapotolewa, kwa kukosa mashauriano ya awali au rasilimali za kuzitekeleza. Safari hii, Naibu Waziri ameahidi mbinu “shirikishi” yenye kusikiliza pande zote na kuthibitishwa katika ngazi ya mkoa kabla ya kupelekwa Kinshasa.

Hakuna ratiba kamili iliyotolewa kuhusu kuchapishwa kwa hitimisho. Lakini Beni, ambapo kila kipande cha ardhi kinaweza kuwa kisingizio cha machafuko, wananchi wanatumaini kuwa ziara hii haitabaki tu kuwa ukusanyaji wa taarifa.

Kwa sasa, Jean-Baptiste Ndeze Katurebe anaendelea na mashauriano pamoja na viongozi wa kisiasa na kiutawala, pamoja na baraza la machifu wa kimila wa Kaskazini. Hatua inayofuata iliyotangazwa: Ituri.

 Romulus Nzalumbo