Kufufuliwa kwa mpango wa Mazungumzo ya Kitaifa kumerejesha mjadala kuhusu matarajio ya majimbo ya mashariki mwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Wabunge wa Kivu Kaskazini na Ituri, pamoja na mashirika mbalimbali ya kiraia, wanasisitiza kushirikishwa kikamilifu katika mchakato huo. Kwao, mazungumzo kuhusu mustakabali wa nchi hayawezi kuwa na uhalali bila kuwahusisha wananchi wanaoathiriwa moja kwa moja na hali ya ukosefu wa usalama.

Msimamo huu unajitokeza zaidi ya mwezi mmoja baada ya baadhi ya wabunge wa Kivu Kaskazini na Ituri kusitisha ushiriki wao katika shughuli za Bunge la Taifa wakilalamikia kukosekana kwa mjadala wa kina kuhusu mgogoro wa usalama unaoendelea kuyakumba majimbo yao tangu mwaka 2021. Hadi sasa, hakuna taarifa rasmi zinazoonyesha kuwa walishauriwa kabla ya kuanzishwa upya kwa mpango huu wa mazungumzo, ilhali Rais wa Bunge la Taifa aliwataka wabunge « kuunga mkono » mchakato huo.

Hali hiyo pia imeibua maswali ya kisheria na ya kitaasisi. Kifungu cha 220 cha Katiba kinakataza marekebisho yanayohusu misingi ya msingi ya taifa, ikiwemo muda wa madaraka na uadilifu wa mipaka ya nchi. Wakati maeneo kadhaa ya Kivu Kaskazini na Ituri yakiendelea kukumbwa na migogoro ya silaha pamoja na wimbi la wakazi waliokimbia makazi yao, uwezekano wa kufanyika kwa mashauriano ya kitaifa unaendelea kuzua mjadala kuhusu namna ya kuhakikisha ushiriki wa wananchi wote kwa usawa.

Kwa upande wa Serikali ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, mazungumzo haya yanaonekana kuwa sehemu ya juhudi za kurejesha amani kupitia mazungumzo yanayoendelea na makubaliano yaliyopitishwa hivi karibuni. Hata hivyo, mkakati huo unagawanya maoni miongoni mwa jamii zilizoathiriwa zaidi na machafuko. Katika maeneo ya Beni, Rutshuru na Ituri, familia nyingi za waathiriwa zinaendelea kujiuliza jinsi ya kupatanisha jitihada za kurejesha amani na wajibu wa kutafuta haki, kuhifadhi kumbukumbu za waathiriwa na kutambua mateso yaliyowapata.

Mashirika ya kiraia, hususan yale ya wanawake, yanataka kushirikishwa tangu hatua za awali za maandalizi ya mazungumzo hayo. Kwa mujibu wao, jukumu lao halipaswi kuishia katika kuunga mkono mchakato baada ya kuanza, bali linapaswa kujumuisha ushiriki katika kuandaa ajenda, vipaumbele na utaratibu wa mazungumzo ili sauti za jamii zilizoathirika zisikike na kuzingatiwa ipasavyo.

Mbali na changamoto za kiusalama, wachambuzi kadhaa wanaona kuwa mjadala huu pia una sura ya kisiasa. Ugumu wa kuandaa uchaguzi au mashauriano ya kitaifa katika maeneo ambayo Serikali haina udhibiti kamili unaendelea kuzua maswali kuhusu maslahi ya wadau mbalimbali. Katika mazingira hayo, wananchi wa Kivu Kaskazini na Ituri wanaendelea kuweka matumaini yao katika kurejeshwa kwa amani ya kudumu, wakiamini kuwa hakuna mageuzi ya kisiasa yatakayokuwa na mafanikio ya kudumu bila kuboreshwa kwa hali ya usalama.

La Reine Aminata Kitambala