Katika kuadhimisha Siku ya Kimataifa ya Kupinga Majaribio ya Nyuklia, inayoadhimishwa kila tarehe 29 Agosti, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (DRC) inathibitisha tena msimamo wake wa kupinga jaribio lolote la nyuklia na kutetea dunia isiyo na silaha za maangamizi makubwa. Katika mazingira ya kimataifa yanayokumbwa na kuongezeka kwa mvutano wa kijiografia na kisiasa pamoja na kuendelea kwa vitisho vya kiusalama, Kinshasa inaendelea kusisitiza sauti yake kwa ajili ya upokonyaji wa silaha na amani.

Siku hii ilianzishwa mwaka 2009 na Umoja wa Mataifa kwa lengo la kuwaenzi wahanga wa majaribio ya nyuklia na kukumbusha madhara ya kibinadamu na kimazingira yaliyosababishwa na majaribio hayo. Inahusishwa hasa na kufungwa, tarehe 29 Agosti 1991, kwa eneo la majaribio ya nyuklia la Semipalatinsk nchini Kazakhstan, ambako zaidi ya milipuko 450 ya nyuklia ilifanyika wakati wa kipindi cha Muungano wa Kisovieti. Ulimwenguni kote, zaidi ya majaribio 2,000 ya nyuklia yameripotiwa kufanyika tangu mwaka 1945.

Mwaka 2026 una umuhimu wa pekee katika maadhimisho haya. Ni miaka 30 tangu kupitishwa, mwaka 1996, kwa Mkataba wa Kupiga Marufuku Majaribio Yote ya Nyuklia (TICE), na pia miaka 35 tangu kufungwa kwa eneo la Semipalatinsk. Licha ya kuwepo kwa mfumo huu wa kimataifa, marufuku ya jumla na yenye nguvu ya kisheria dhidi ya majaribio yote ya nyuklia bado haijafikiwa kikamilifu, jambo linaloipa siku hii umuhimu wa kipekee katika mazingira ya sasa.

DRC ni miongoni mwa nchi zilizounga mkono TICE tangu mwaka 1996, na pia inashiriki katika utekelezaji wa Mkataba wa Pelindaba, unaoitangaza Afrika kuwa eneo lisilo na silaha za nyuklia. Kupitia ahadi hizi, nchi hiyo mara kwa mara inathibitisha mshikamano wake na upokonyaji wa silaha, uzuiaji wa kuenea kwa silaha za nyuklia na utatuzi wa amani wa migogoro kati ya mataifa.

Ujumbe wa Umoja wa Mataifa kwa maadhimisho ya mwaka 2026 pia unasisitiza upande wa kibinadamu wa suala hili. Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa, António Guterres, anakumbusha kwamba mateso yaliyosababishwa na majaribio ya nyuklia si jambo la zamani pekee. Uchafuzi wa udongo, kuhamishwa kwa lazima, magonjwa makubwa, saratani na madhara ya muda mrefu kwa mazingira vinaendelea kuathiri jamii zilizoathiriwa, na hivyo kufanya kumbukumbu ya wahanga kuwa onyo kwa vizazi vya sasa.

Maadhimisho haya yanafanyika wakati mvutano wa kimataifa ukizidisha hofu mpya kuhusu usalama wa dunia na hatari ya silaha za nyuklia. Kwa DRC, nchi ambayo kwa miongo kadhaa imekabiliwa na madhara makubwa ya migogoro ya silaha, suala la amani lina umuhimu wa pekee. Msimamo wa kupinga majaribio ya nyuklia unaingia hivyo katika mtazamo mpana wa kuzuia migogoro, kulinda raia na kuheshimu sheria za kimataifa.

Mbele ya urithi wa majaribio ya nyuklia na mvutano wa nyakati hizi, ujumbe unabaki wazi: kusema hapana kwa majaribio ya nyuklia ni kuchagua kulinda ubinadamu na mazingira yake.

Aminata Kitambala