Katika mahojiano na vyombo vya habari, mchambuzi wa siasa Jean‑Paul Soko ametoa wito wa marekebisho ya Kifungu cha 90 cha Katiba ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Kwa mtazamo wake, uwezo na umahiri vinapaswa kuchukua nafasi ya uwakilishi kama kipimo kikuu cha uteuzi wa mawaziri, ili kujenga dola yenye ufanisi na mshikamano.  

Katiba ya DRC inasisitiza kwamba uundaji wa serikali lazima uzingatie uwakilishi wa kitaifa. Kanuni hii, iliyowekwa kwa lengo la kujumuisha makundi mbalimbali ya taifa, imekuwa msingi wa siasa kwa zaidi ya miongo miwili. Hata hivyo, kwa mujibu wa Soko, tafsiri ya kifungu hiki imegeuka kuwa sharti la kugawa nyadhifa kwa misingi ya kieneo, kikabila au kisiasa. Badala ya kuimarisha mshikamano, imegeuza uundaji wa serikali kuwa mazoezi ya mizani ya kisiasa yasiyoisha.

Ufanisi wa dola umedhoofika kwa sababu makubaliano ya kitambulisho yamepewa kipaumbele kuliko umahiri. Serikali imepoteza uwezo wa kufanya kazi kwa mshikamano na ufanisi. Kwa maneno yake: “Dola haiwezi kujengwa kwa kudumu juu ya makubaliano yanayokandamiza sifa na uwezo.”

Historia ya hivi karibuni ya DRC inaonyesha matokeo ya mwelekeo huu. Harakati kadhaa za waasi zimehalalisha madai yao kwa kutumia hisia za kutengwa, zikirejelea Kifungu cha 90 kama msingi wa malalamiko. Badala ya kupunguza migawanyiko, uwakilishi umekuwa chanzo cha kuendeleza mpasuko wa kitambulisho.

Kwa mtazamo wa Soko, mfumo huu unadumisha dhana kwamba kupata nafasi ya uongozi kunategemea uhusiano wa kijamii badala ya umahiri. Hii ni mantiki hatari inayoongeza mgawanyiko badala ya kuupunguza. Ndiyo maana anapendekeza kuondoa kipengele cha uwakilishi katika Katiba na kuweka umahiri na uwezo kama kipimo cha msingi cha uteuzi wa viongozi wa serikali.

Mageuzi haya yangesaidia kupunguza siasa za kitambulisho, kukuza dhamira ya kitaifa inayojengwa juu ya umahiri, na kuimarisha ufanisi wa dola. Kwa maneno yake: “Umahiri lazima uwe msingi wa utendaji wa umma.”

Kwa mustakabali wa taifa, Soko anasisitiza kuwa si suala la kukataa roho ya Katiba, bali kuirudishia nguvu yake ya kweli. Taifa haliwezi kujengwa juu ya jumla ya makundi yanayogombea sehemu ya madaraka, bali juu ya wanawake na wanaume wenye uwezo, wanaohudumia maslahi ya umma.

Jean‑Paul Soko anahitimisha kwa msisitizo: “Kurekebisha Kifungu cha 90 ni kuchagua kujenga Jamhuri inayosimama juu ya umahiri, yenye uwezo wa kukabiliana na changamoto za sasa na kuandaa mustakabali.”

Idara ya uhari