Wakati machafuko yanaendelea Mashariki mwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, vikwazo vya Marekani dhidi ya Kigali vinaonekana kama ishara isiyotosha. Ili kupata mabadiliko ya kweli ya kimkakati, lazima viongezwe na kumlenga moja kwa moja rais wa Rwanda, Paul Kagame, mbunifu mkuu wa ushiriki wa kijeshi wa Rwanda katika eneo hilo. Uchambuzi huu umetolewa na Jean-Paul Soko, mhusika na mchambuzi wa kisiasa kutoka Kivu Kaskazini.
Jean-Paul Soko anasisitiza kuwa hatua za Marekani za sasa, zilizo ndani ya mfumo wa Global Magnitsky Act, zinawalenga baadhi ya viongozi wa kisiasa na kijeshi wa Rwanda. Hatua hizo zinajumuisha kufungia mali, vizuizi vya kifedha na marufuku ya visa. Ingawa ni hatua ya mwanzo, bado ni za kiishara na zinaacha uwezo wa maamuzi wa Kigali ukiwa salama.
Kwa mujibu wake, maamuzi yote ya kimkakati hupitia kwa rais wa Rwanda. Kwa kutomlenga moja kwa moja, vikwazo vinapoteza nguvu ya kuzuia na kuruhusu Rwanda kuendeleza msaada kwa makundi yenye silaha, hususan AFC/M23.
Jean-Paul Soko anaona kuwa msaada wa Marekani kwa Rwanda, ambao bado ni mkubwa, unapaswa kusitishwa au kuwekwa masharti ya kujiondoa kwa hakika na kuthibitishwa kwa vikosi vya Rwanda Mashariki mwa DRC, pamoja na kusitisha msaada wa vifaa na kijeshi kwa AFC/M23.
Anasisitiza pia umuhimu wa kwenda mbali zaidi ya watu binafsi na kulenga taasisi na kampuni za Rwanda zinazohusika katika ufadhili au vifaa vya makundi yenye silaha, ili kupunguza rasilimali zinazotumika kuendeleza vita.
Kwa mchambuzi huyu wa Kivu Kaskazini, Marekani haiwezi kuchukua hatua peke yake. Hatua ya pamoja na Umoja wa Ulaya, Umoja wa Afrika na Umoja wa Mataifa ingeongeza shinikizo na kupunguza mianya ya kidiplomasia ya Kigali.
Jean-Paul Soko anasema kuwa kumuadhibu Paul Kagame moja kwa moja kungefanya ushiriki wa kijeshi wa Rwanda kuwa wa gharama kubwa. Kwa nchi yenye rasilimali chache, shinikizo kama hilo lingekuwa na athari ya haraka ya kimkakati.
Anaongeza kuwa kudhoofika kwa msaada wa Rwanda kwa AFC/M23 kungepunguza mauaji na uhamishaji wa lazima, na kutoa nafasi ya kupumua kwa wakazi wa Mashariki mwa Kongo.
Zaidi ya diplomasia, Jean-Paul Soko anakumbusha kuwa kipaumbele kinabaki kuwa haki. Waathirika wa mauaji na uhamishaji wa lazima wanapaswa kutambuliwa mateso yao na wahusika, wakiwemo viongozi wa juu wa Rwanda, wafikishwe mbele ya sheria.
Hatimaye, anahitimisha kuwa vikwazo vya sasa ni hatua ya kiishara. Lakini ni kwa njia pana, yenye masharti na kumlenga moja kwa moja Paul Kagame ndipo Kigali inaweza kulazimishwa kubadilisha mkakati wake na kufungua njia ya amani ya kudumu katika eneo la Maziwa Makuu.
Idara ya Uhariri