Ujumbe wa siku mbili umeanza tarehe 26 Agosti 2026 katika eneo la utawala la Lengabo, ndani ya mtaa mdogo wa Baboa-Bokoe, kwa lengo la kutatua mzozo wa muda mrefu unaowakutanisha koo mbili za kifamilia zinazodai uhalali wa mamlaka za kimila.
Tume ya Ushauri ya Utatuzi wa Migogoro ya Kimila, Kijamii na Kati ya Jamii (CCR3C) ilianza Jumatano, tarehe 26 Agosti 2026, ujumbe wa siku mbili katika eneo la utawala la Lengabo, ndani ya eneo la utawala wa kimila la Baboa-Bokoe, katika eneo la Irumu, ikiambatana na shirika lisilo la kiserikali Mwangaza Peace, M-Peace. Mpango huu unafanyika katika mfumo wa Mradi wa Kuunga Mkono Mchakato wa Mazungumzo ya Kijamii, Ushirikishwaji wa Kisiasa na Kuzuia na Kutatua Migogoro katika Ituri, unaofadhiliwa na Serikali ya Uswidi, kwa msaada wa kitaalamu wa PNUD na kutekelezwa na Mwangaza Peace.
Kiini cha ujumbe huo ni mzozo wa mamlaka za kimila ambao kwa miaka kadhaa umekuwa ukiwakutanisha makundi mawili makuu ya kifamilia: Soloya 1, inayowakilishwa na ukoo wa Ndizoga, na Soloya 2, unaowakilishwa na ukoo wa Ndikibira. Katika eneo la Kingakati, CCR3C ilianza mashauriano tofauti na pande hizo, huku koo saba zikishiriki. Soloya 2, iliyosikilizwa wakati wa asubuhi, inadai hasa kurejeshwa kwa mamlaka za kimila katika eneo ambalo, kwa mujibu wake, lilitambuliwa na mababu.
Katika barua ya tarehe 14 Aprili 2025 iliyotumwa kwa uongozi wa eneo la utawala wa kimila la Baboa-Bokoe, Soloya 2 inapinga namna eneo hilo linavyoendeshwa kwa sasa, ikiitaja kuwa haina utaratibu, na inadai kwamba koo tatu zinapigania uhalali wa mamlaka za kimila. Kwa upande wake, Soloya 1, inayoongozwa na ukoo wa Ndizoga, inatetea uhalali wake wa kihistoria kwa kutegemea kutambuliwa rasmi kwa Lengabo kuwa eneo la utawala mwaka 2012, baada ya uchunguzi wa uwezekano wa kiutawala. Kwa mujibu wa toleo hili, ukoo wa Ndizoga ulitambuliwa wakati huo kuwa ukoo wenye mamlaka ya kimila na ukapewa idhini rasmi ya kuendesha shughuli na kamishna wa wilaya wa wakati huo.
Pande hizo mbili zinaunganisha chimbuko lao na babu mmoja aitwaye BALA, ambaye kizazi chake kiligawanyika baada ya mgogoro kati ya ndugu wawili, na hivyo kuzaa matawi mawili ya familia ya Soloya. Kwa miongo kadhaa, mgawanyiko huo ulizidishwa na matukio yaliyohusiana na uasi wa Muleliste kati ya mwaka 1960 na 1965, uhamishaji wa muda wa mamlaka kuelekea DELE pamoja na ghasia za kikabila za mwaka 2000. Kila ukoo kwa sasa unategemea tafsiri yake ya historia na kuwataja walinzi wa mila pamoja na machifu waliowahi kutawala, kuanzia Babuchuka Nzenge hadi Ambroise Kyombe, Muthel Selemani na Mayele Anzabo, hadi kipindi cha hivi karibuni kilichoadhimishwa na kifo cha chifu Singoma mwaka 2016.
Kwa mujibu wa ukoo wa Ndizoga, ambao unasema kwamba kwa sasa unashikilia mamlaka kupitia mwanawe, Mtukufu Makisa Ginabo John, ambaye amewekwa kando kutokana na mzozo huo, mgogoro huo pia umechochewa na kutokubaliana na chifu wa eneo la utawala wa kimila la Baboa-Bokoe kuhusu maslahi binafsi yanayohusiana na ubadilishanaji wa kiwanja chenye jengo. Katika mazingira hayo, MATESO TOYABO Jean Claude ndiye anayesimamia kwa muda uongozi wa eneo la utawala la Lengabo. Hali hii inaonyesha ugumu wa mzozo ambao ndani yake masuala ya kihistoria, kimila, kiutawala na binafsi yanaonekana kuingiliana.
CCR3C, ikiongozwa katika eneo hilo na Mtukufu Jean Tojabo Katho, mkuu wa eneo la utawala wa kimila la Basili na mwenye cheo cha heshima cha kitaifa, imewataka wahusika wote kutanguliza amani na kuishi kwa pamoja kwa utulivu. “Tunaihitaji amani kati ya familia halisi inayotawala,” alisisitiza mwenyekiti wa tume hiyo. Mbinu inayotumiwa ni kuwasikiliza pande mbalimbali kwa kutengana, kuchunguza simulizi za kihistoria pamoja na misingi ya kimila iliyokusanywa katika eneo hilo, kabla ya kutoa uamuzi utakaolenga kubaini ukoo unaotambuliwa kuwa na uhalali wa mamlaka za kimila. Baada ya Soloya 2 kusikilizwa wakati wa asubuhi, mashauriano na Soloya 1 yalifanyika siku hiyo hiyo saa kumi alasiri. Uamuzi unatarajiwa kutolewa katika siku zijazo, huku CCR3C ikiendelea kutoa wito wa utulivu na kuishi kwa amani katika eneo la utawala la Lengabo.
La Reine Aminata Kitambala