Uganda imetangaza rasmi mwisho wa mlipuko wake wa tisa wa ugonjwa wa Ebola. Wizara ya Afya ya nchi hiyo ilitangaza Jumatatu kuwa Uganda imefanikiwa kutimiza siku 42 mfululizo bila kurekodi mgonjwa mpya wa Ebola, kwa mujibu wa miongozo ya Shirika la Afya Duniani (WHO).
Mlipuko uliotangazwa Mei 15
Mlipuko huo ulianza kutokana na kisa kilichoingizwa kutoka nje ya nchi. Tarehe 15 Mei 2026, mamlaka za afya nchini Uganda zilithibitisha kisa cha ugonjwa wa Ebola, aina ya Bundibugyo, kwa mgonjwa aliyewasili kutoka mashariki mwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (DRC), ambako mlipuko ulikuwa ukiendelea.
Katika kipindi cha miezi miwili, Uganda ilirekodi visa 20 vilivyothibitishwa, vikiwemo vifo viwili. Kwa mujibu wa Wizara ya Afya, wagonjwa 15 walikuwa raia wa DRC waliokuwa wameambukizwa kabla ya kuingia Uganda, huku visa vitano vilivyobaki vikihusisha maambukizi ya ndani ya nchi.
Kisa cha mwisho kilirekodiwa tarehe 21 Juni 2026. Mgonjwa wa mwisho, aliyekuwa akitibiwa katika Kituo cha Kutenga Wagonjwa cha Mulago mjini Kampala, alitangazwa kupona na kuruhusiwa kutoka hospitalini tarehe 16 Julai 2026, hatua iliyowezesha kuanza kuhesabu siku 42 bila maambukizi mapya.
Kutoka hofu hadi uhamasishaji wa jamii
Baada ya kutangazwa kwa visa vya kwanza, hofu ilitanda katika wilaya za mpakani kutokana na kumbukumbu za milipuko ya awali na kiwango kikubwa cha vifo kinachohusishwa na virusi vya Ebola aina ya Bundibugyo.
Hata hivyo, hatua za kukabiliana na mlipuko huo zilichukuliwa kwa haraka. Kwa ushirikiano na WHO pamoja na wadau wake, Serikali ya Uganda iliimarisha ufuatiliaji wa maambukizi kwa kufuatilia watu 836 waliokuwa wamewasiliana na wagonjwa, kuimarisha uangalizi katika wilaya 36 zilizo katika hatari na vituo 38 vya kuingia nchini, kutoa mafunzo kwa wahudumu wa afya pamoja na kuendesha kampeni za uhamasishaji katika lugha za wenyeji.
Ushirikiano wa kuvuka mipaka kati ya Uganda na DRC pia ulikuwa na mchango mkubwa kupitia makubaliano ya kubadilishana taarifa na kufuatilia wasafiri wanaovuka mpaka.
Waziri wa Afya wa Uganda, Dkt. Chris Baryomunsi, amepongeza mafanikio hayo akisema:
« Hii inaonyesha kuwa Ebola inaweza kushindwa iwapo tutazingatia hatua za kinga na kujenga mifumo madhubuti. Ninawashukuru wote waliofanya kazi usiku na mchana kuhakikisha mlipuko huu unadhibitiwa. »
Kutokana na utambuzi wa mapema wa wagonjwa, kiwango cha vifo kilibaki chini ya asilimia 10, ikiwa ni miongoni mwa viwango vya chini zaidi kuwahi kurekodiwa kwa aina hii ya virusi.
Tahadhari yaendelea licha ya kutangazwa mwisho wa mlipuko
Baada ya kupita siku 42 bila mgonjwa mpya, Uganda sasa imetangaza rasmi mwisho wa mlipuko huo. Hata hivyo, mamlaka za afya zimehimiza wananchi kuendelea kuwa waangalifu kwa kuwa mlipuko wa Ebola bado unaendelea katika nchi jirani ya DRC, ambako zaidi ya visa 2,900 vimethibitishwa.
« Uganda bado ipo katika hatari. Tutaendelea kuimarisha ufuatiliaji katika mipaka na ndani ya jamii, » imeeleza Wizara ya Afya.
Kwa mujibu wa wataalamu wa afya, mafanikio haya yanaonyesha kuwa kwa maandalizi mazuri na mwitikio wa haraka, hata virusi vya Ebola Bundibugyo, ambavyo havina chanjo wala tiba maalumu, vinaweza kudhibitiwa kwa ufanisi.
La Reine Aminata Kitambala