Kati ya uhamasishaji wa wanajeshi kwa ajili ya usafi wa mazingira katika mji mkuu na kuendelea kwa ghasia mashariki mwa nchi, baadhi ya wachambuzi wanaoishi Ituri wanahoji vipaumbele vya usalama vya Serikali.
Amri ya Rais ya Juni 25, 2026, iliyounda Kikosi Kazi cha Rais kinachohusika na usafi wa mazingira na kukabidhiwa kwa Huduma ya Kitaifa chini ya uongozi wa Jenerali Kasongo Kabwik, imewasilishwa Kinshasa kama hatua ya kuimarisha usafi wa mji. Uhamasishaji wa zaidi ya wajenzi 4,000 wa Huduma ya Kitaifa, wanaosimamiwa na wanajeshi, kwa ajili ya kukusanya taka, kusafisha mitaro na kukabiliana na baadhi ya shughuli zinazofanyika kiholela katika maeneo ya umma, unaonyesha azma ya mamlaka za Serikali kukabiliana kwa uthabiti na changamoto ya uchafuzi wa mazingira katika mji mkuu.
Hata hivyo, mjini Bunia na katika maeneo kadhaa ya Ituri, hatua hiyo imepokelewa kwa mtazamo tofauti kabisa. Baadhi ya wachambuzi wanaoishi katika mkoa huo wanaona kuwa hatua hiyo inadhihirisha tofauti inayozidi kuwa vigumu kueleweka kwa wakazi ambao kwa miaka mingi wamekuwa wakikabiliwa na ukosefu wa usalama. Huko Irumu, Djugu na Mambasa, wanaeleza, moja ya hoja zinazotolewa mara kwa mara mbele ya ghasia ni ukosefu wa idadi ya kutosha ya wanajeshi wa FARDC ili kuhakikisha uwepo wa vikosi vya usalama katika maeneo yote. Kwa hivyo, uwezo wa Serikali kuhamasisha maelfu ya watu kwa ajili ya shughuli za usafi wa mazingira Kinshasa unazua maswali kuhusu namna rasilimali watu na uwezo wa kiutendaji vinavyogawanywa.
Kwa mujibu wa wachambuzi hao, suala si kupinga umuhimu wa kufanya Kinshasa kuwa safi, bali ni namna vipaumbele vya kitaifa vinavyoonekana kuwekwa katika mizani. Wakati familia mashariki mwa nchi zinaendelea kuishi kwa hofu ya mashambulizi na mauaji yanayohusishwa na makundi yenye silaha, ukosefu wa vikosi vya kutosha mara nyingi hutajwa kuwa mojawapo ya sababu zinazoeleza changamoto za kulinda maeneo yaliyoathiriwa. Tofauti hiyo ya hali halisi inazidi kuchochea hisia za kutelekezwa miongoni mwa baadhi ya jamii za Ituri, ambazo kwao kipaumbele cha kwanza ni ulinzi wa maisha na mali.
Hali hii pia inatia mashaka katika ujumbe wa kitaifa unaowahimiza vijana wa Kongo kujiunga na FARDC. Kwa mujibu wa wachambuzi hao, vijana wengi wanahimizwa kupata mafunzo ya kijeshi ili kuitumikia nchi chini ya bendera ya taifa na kulinda uadilifu wa eneo la kitaifa. Lakini kutokana na kuendelea kwa ukosefu wa usalama mashariki mwa nchi, baadhi yao wanajiuliza kuhusu uwiano kati ya wito huo wa kuimarisha jeshi na matumizi ya watu wanaosimamiwa na wanajeshi katika shughuli ambazo kimsingi ni za usafi wa mazingira mijini. Swali linaloulizwa ni la moja kwa moja: Serikali inaweza kuwashawishije vijana kwa muda mrefu kujiunga na jeshi kwa ajili ya kulinda taifa ikiwa mahitaji ya usalama yanaendelea kutotoshelezwa katika maeneo yaliyo katika hatari zaidi?
Zaidi ya suala la kijeshi, wachambuzi hao pia wanaelekeza fikra kwenye udhaifu wa maeneo yenye umuhimu wa kijamii na alama za utambulisho wa jamii. Wanataja, miongoni mwa mifano, makaburi ya Kingove, huko Kasenyi, ambayo hivi karibuni yameripotiwa kuvamiwa na kukabiliwa na tishio la kunyang’anywa ardhi. Kwa mtazamo wao, hali hiyo inaonyesha kwamba tatizo linazidi takwimu za usalama pekee: pale ambapo hata maeneo ya mapumziko ya wafu hayalindwi ipasavyo, dhana yenyewe ya usalama wa pamoja inakuwa katika hali ya kudhoofika.
Kwa mtazamo huu, suala si kuikutanisha Kinshasa na Mashariki mwa nchi kana kwamba ni maeneo yanayoshindana, wala kupinga umuhimu wa kuifanya mji mkuu kuwa safi. Kinachoulizwa ni uwiano wa vipaumbele vya Serikali katika nchi inayokabili kwa wakati mmoja changamoto kubwa za kijamii, mijini na kiusalama. Wachambuzi hao wanaona kuwa sera madhubuti ya kitaifa inapaswa kuwa na uwezo wa kukabiliana na uchafuzi wa mazingira Kinshasa, huku ikihakikisha pia kuwa kuna rasilimali za kutosha za kulinda wakazi wa Ituri na maeneo mengine yaliyoathiriwa na ghasia.
Kwa sauti hizi kutoka Mashariki mwa nchi, usafi wa mazingira unaweza kuhitaji uhamasishaji wa rasilimali za kipekee, lakini usalama wa raia lazima ubaki kuwa kipaumbele cha kitaifa kisichoweza kujadiliwa. Kwa sababu kutumia wanajeshi katika shughuli za usafi wa mazingira upande wa Magharibi huku kukionekana kupuuzwa kwa ukosefu wa usalama upande wa Mashariki kunaweza kuongeza hisia kwamba kuna viwango viwili vya uamuzi, hali ambayo inaweza kudhoofisha imani ya wananchi kwa Serikali na kuathiri hisia ya umoja wa kitaifa.
La Reine Aminata Kitambala