Siku moja kabla ya maandamano yaliyotangazwa na upinzani mjini Kinshasa, Tume ya Kitaifa ya Haki za Binadamu (CNDH-RDC) imeongeza sauti ya tahadhari. Katika taarifa yake kwa vyombo vya habari iliyotolewa Jumatatu, Septemba 14, 2026, taasisi hiyo inayounga mkono demokrasia imewataka waandaaji, viongozi wa kisiasa na waandamanaji kuhakikisha kuwa siku hiyo ya uhamasishaji inakuwa njia ya amani ya kudhihirisha uhuru wa kidemokrasia, mbali na hali yoyote ya makabiliano. Wito huo umetolewa wakati maandalizi ya maandamano yakiendelea katika mazingira yanayoibua wasiwasi wa kiusalama.
Katika taarifa yake yenye nambari 012/PRES/PNM/SP/01/2026, CNDH imesema inaendelea kufuatilia kwa karibu hali inayozunguka maandamano hayo yanayoandaliwa na vyama vya A.Ch, ECiDé, ENSEMBLE, LGD na ENVOL, ambavyo ni wanachama wa muungano wa upinzani. Tume hiyo pia inasema inafuatilia wito mbalimbali wa kuhamasisha wananchi kushiriki katika maandamano unaosambazwa kupitia mitandao ya kijamii. Ikirejelea masharti ya ibara ya 25 na 26 ya Katiba, CNDH inakumbusha kuwa uhuru wa kukusanyika kwa amani na bila silaha ni haki ya msingi, huku maandamano yanayofanyika katika barabara za umma yakihitaji taarifa ya awali kwa mamlaka husika, kwa mujibu wa sheria.
Hata hivyo, nyuma ya uhalali wa madai ya kidemokrasia, taasisi hiyo inaona uwezekano wa siku hiyo kuathiriwa na vurugu. CNDH inasema imepokea taarifa mbalimbali zinazoeleza kuwepo kwa wito wa kushiriki katika maandamano hayo wakiwa na silaha za jadi, hususan mapanga. Bila kutoa uamuzi kuhusu ukweli au uhalali wa taarifa hizo, Tume inaonya kwamba wito wa aina hiyo, iwapo utathibitishwa, ungekuwa kinyume kabisa na misingi ya maandamano ya amani. Hali hiyo ingeweka hatarini waandamanaji wenyewe, vyombo vya usalama, wapita njia pamoja na mali za umma na za watu binafsi.
Kwa sababu hiyo, Tume inawataka waandaaji na waandamanaji kuwa waangalifu na kuonyesha uwajibikaji. Inawahimiza kuepuka kauli yoyote inayoweza kuchochea chuki, vurugu au makabiliano, na kutobeba silaha za moto wala silaha za jadi. Kwa mtazamo wa CNDH, barabara hazipaswi kubadilishwa kuwa uwanja wa makabiliano ambako madai ya kisiasa yanaweza kulipiwa kwa kupoteza maisha ya binadamu, uharibifu wa mali au ukiukaji wa uhuru na haki za wengine.
Taasisi hiyo pia inawakumbusha mamlaka za umma kuhusu wajibu wao wa kulinda usalama wa umma na haki za msingi. Inaihimiza Wizara ya Mambo ya Ndani, Gavana wa Jiji la Kinshasa pamoja na Polisi ya Taifa ya Kongo kuweka kipaumbele katika hatua za kuzuia migogoro na mazungumzo badala ya kutegemea tu nguvu za ukandamizaji. Miongoni mwa hatua zinazopendekezwa ni kulinda njia zitakazotumiwa na waandamanaji, kuzuia kuingizwa kwa silaha na kuanzisha mazungumzo ya kudumu na waandaaji. CNDH pia inasisitiza umuhimu wa kuheshimu kanuni za ulazima na uwiano wakati wowote nguvu inapotumiwa.
Kwa mujibu wa Tume hiyo, tahadhari haipaswi kukoma mara tu baada ya maandamano. Inatoa wito wa kuzuia hali yoyote ya kuzuka kwa vurugu kubwa kutokana na matukio madogo, kulipizana kisasi au kukamatwa kiholela. Makosa yoyote yatakayoweza kutendeka yanapaswa kushughulikiwa kwa mujibu wa sheria, inasisitiza CNDH, ikikumbusha kwamba uwajibikaji wa kisheria ni wa mtu binafsi na haupaswi kuhusishwa kiholela na washiriki wote wa maandamano.
Kupitia wito huo, CNDH inataka Septemba 15 ikumbukwe kama siku ya kudhihirisha demokrasia, badala ya kuwa siku ya makabiliano. Katika Jamhuri ambako uhuru wa kuandamana ni haki inayolindwa na Katiba, taasisi hiyo inakumbusha kwamba amani haiwezi kutenganishwa na utekelezaji wa haki. « Kudai haki kwa amani ni haki; kulinda amani na haki za wengine ni wajibu », inahitimisha taarifa hiyo, huku ikiitaka pande zote kutanguliza busara, kujizuia na uzalendo.
La Reine Aminata Kitambala