Kupitia utafiti wa kitaaluma uliowasilishwa katika Open Learning University, Kasereka Munyama Ghymy amechambua sababu za kiuchumi zinazosababisha kuwepo kwa dosari katika utangazaji wa bidhaa zinazopita mpakani mwa Kasindi. Utafiti wake unaonyesha jinsi dosari hizo zinavyoathiri mapato ya Serikali na kutoa mapendekezo ya kuimarisha usimamizi wa forodha.

Siku ya Ijumaa, tarehe 24 Julai 2026, mwanafunzi Kasereka Munyama Ghymy alitetea kwa mafanikio Kazi yake ya Mwisho ya Mzunguko wa Masomo (Travail de Fin de Cycle – TFC) katika Open Learning University, ndani ya Kitivo cha Sayansi za Uchumi na Usimamizi wa Biashara, akifuata mkondo wa Utawala wa Biashara. Utafiti wake ulijikita katika dosari zinazojitokeza katika utangazaji wa bidhaa kwenye kituo cha mpaka wa Kasindi, moja ya maeneo muhimu ya biashara kati ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na Uganda.

Utafiti huo, wenye kichwa cha habari « Uchambuzi wa sababu za kiuchumi zinazohusiana na dosari katika utangazaji wa bidhaa mpakani Kasindi, wilaya ya Beni, » ulilenga kubaini sababu zinazochochea tabia ya baadhi ya wafanyabiashara kutangaza bidhaa zao kwa kiwango kisicho sahihi. Kwa kuwa mpaka wa Kasindi ni miongoni mwa njia kuu za biashara katika ukanda huu, utafiti huo umeonyesha kuwa bado kuna changamoto kubwa katika kuhakikisha uwazi wa shughuli za biashara za kuvuka mipaka.

Wakati wa utetezi wake mbele ya majaji, Kasereka Munyama Ghymy alieleza kuwa shinikizo la kodi, jitihada za baadhi ya waendeshaji wa biashara kupunguza gharama, udhaifu wa mifumo ya udhibiti pamoja na ukubwa wa sekta isiyo rasmi katika biashara za kuvuka mipaka ni miongoni mwa sababu kuu zinazochangia dosari hizo. Kwa mujibu wa uchambuzi wake, mazingira hayo huchochea vitendo vya udanganyifu vinavyodhoofisha ufanisi wa mfumo wa forodha.

Matokeo ya utafiti yanaonyesha kuwa dosari hizo zina athari kubwa kwa uchumi wa taifa na wa eneo husika. Serikali hukosa sehemu ya mapato yake ya kodi, jambo linalopunguza uwezo wa kufadhili huduma za umma. Aidha, hali hiyo husababisha ushindani usio wa haki dhidi ya wafanyabiashara wanaozingatia sheria na kudhoofisha mazingira bora ya biashara katika wilaya ya Beni, ambako biashara ya kuvuka mipaka ina nafasi muhimu katika maendeleo ya kiuchumi.

Ili kukabiliana na changamoto hizo, Kasereka Munyama Ghymy amependekeza kuimarishwa kwa ukaguzi wa forodha, kuboreshwa kwa mifumo ya kutangaza bidhaa, kuhamasishwa kwa waendeshaji wa biashara kuheshimu wajibu wao wa kikodi, pamoja na kuimarisha ushirikiano kati ya huduma mbalimbali zinazohusika na usimamizi wa biashara katika mpaka wa Kasindi.

Baada ya utetezi huo, wajumbe wa jopo la tathmini walipongeza umuhimu wa mada iliyochaguliwa, ubora wa uchambuzi pamoja na mapendekezo yaliyotolewa. Walieleza kuwa utafiti huu ni mchango muhimu katika kuimarisha utawala bora wa forodha, uwazi wa biashara za kuvuka mipaka na ukusanyaji wa mapato ya umma. Mbali na kumwezesha kupata diploma yake, kazi hii imeibua mjadala kuhusu changamoto zinazokabili biashara ya kuvuka mipaka katika wilaya ya Beni na kutoa mwelekeo wa kuboresha utendaji wa forodha, kupambana na udanganyifu wa kibiashara na kujenga mazingira ya biashara yaliyo wazi, yenye ushindani na yanayochochea maendeleo.

Na Romulus Nzalumbo