Tarehe 17 Mei 1997 ilibeba uzito wa kihistoria kwa Afrika ya Kati: kuanguka rasmi kwa utawala wa Maréchal Mobutu Sese Seko na mwisho wa jina Zaïre baada ya zaidi ya miongo mitatu ya utawala wake. Tukio hili halikuhusiana tu na udhaifu wa ndani wa utawala wa Mobutu, bali pia na mchango mkubwa wa Rwanda katika vita vilivyoongozwa na AFDL chini ya uongozi wa Laurent-Désiré Kabila.  

Mapambano ya AFDL

– Kuanzia mwaka 1996, AFDL ilianzisha uasi mkubwa dhidi ya utawala wa Mobutu.

– Harakati hizi ziliungwa mkono na Rwanda na Uganda, zikitoa askari, washauri wa kijeshi na vifaa vya kivita.

– Jeshi la Zaïre lilikuwa dhaifu, limevunjika moyo na halina mpangilio, jambo lililoruhusu waasi kusonga kwa kasi kutoka mashariki hadi Kinshasa.

 Nafasi ya Rwanda

– Baada ya mauaji ya kimbari ya 1994, maelfu ya wapiganaji wa Kihutu walikimbilia mashariki mwa Zaïre.

– Kigali ilimtuhumu Mobutu kwa kuruhusu makundi haya kujiandaa upya katika kambi za wakimbizi karibu na mpaka wa Rwanda.

– Serikali ya Paul Kagame iliona hali hii kama tishio kubwa kwa usalama wa taifa lake.

– Kwa hivyo, Rwanda ikaamua kuunga mkono AFDL ili kuyazima makundi haya na kumwondoa Mobutu madarakani.

 Kuanguka kwa Mobutu

– Usiku wa tarehe 16 kuelekea 17 Mei 1997, Mobutu alikimbia Kinshasa kwa haraka.

– Saa chache baadaye, vikosi vya AFDL viliingia mjini na Laurent-Désiré Kabila akatangaza kuchukua madaraka.

– Jina la nchi likabadilishwa kutoka Zaïre na kurejea kuwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo.

– Ingawa Rwanda ilisaidia AFDL kushinda, uhusiano kati ya Kabila na Kigali ulianza kuzorota mara moja.

– Mwaka 1998, mvutano huu ulisababisha vita vya pili vya Kongo, ambavyo vilihusisha mataifa kadhaa ya Afrika na kusababisha maafa makubwa ya binadamu.

Karibu miongo mitatu baadaye, vita vya 1996–1997 bado vinajadiliwa kwa kina: kuhusu ushawishi wa kigeni, masuala ya usalama wa kikanda, na sababu halisi za kuanguka kwa utawala wa Mobutu Sese Seko Kuku Ngbendu wa Za Banga kulingana na vyanzo vyetu.

Paluku Kaseso